Công viên Park in a Truck mong trở thành một ốc đảo giữa thành phố, đầy cây cối nuôi dưỡng mọi người ghé thăm — kể cả chim, ong, bướm, dơi và các loài thụ phấn khác mà cây cần đến. Cũng như một em bé, công viên của bạn cần rất nhiều yêu thương và chăm chút trong vài năm đầu đời để sống sót, phát triển tốt, và trở thành nơi gặp gỡ!
Bước này được chia thành ba nhóm việc, mỗi nhóm tốt nhất nên do một người điều phối:
- Sống sót — nhóm việc thiết yếu duy nhất. Tưới nước và nhổ cỏ hằng tuần trong hai năm đầu. Nếu không ai trong cộng đồng nhận được việc này, bạn sẽ cần thuê người làm trong thời gian công viên còn “non nớt”.
- Phát triển tốt — thêm công sức nếu muốn: cây hoa một năm, cây trồng bằng củ, và bắt đầu một vườn ăn được từ hạt.
- Gặp gỡ — hoàn toàn tùy bạn: những sự kiện và buổi họp biến công viên thành nơi tụ họp.
📄 Trang gốc của sổ tay thực hành (trang 3 của PDF) · bằng tiếng Anh
Tưới nước & nhổ cỏ mỗi tuần
Tưới nước. Tưới cây hằng tuần trong hai năm đầu. Để ý xem cây cần nhiều hay ít nước hơn:
- Nếu 2 inch đất trên cùng bị khô, đã đến lúc tưới.
- Nếu thấy cây héo rũ, đã đến lúc tưới.
- Dùng một dụng cụ đo mưa để theo dõi lượng nước cây nhận được.
Nếu cần tưới, hãy tưới thật đẫm khu trồng cây — hoặc cho nước chạy 3 tiếng bằng ống tưới thấm (soaker hose), hoặc tưới bằng tay, đủ chậm để nước không chảy tràn đi, và đủ lâu để nước thấm sâu 6–8 inch xuống đất.
Nhổ cỏ. Phải nhổ cỏ hằng tuần từ ngày 15 tháng 4 đến tháng 10, ít nhất là trong hai năm đầu.
- Dùng thuốc ngừa cỏ mọc (pre-emergent) trên các luống để kiểm soát cỏ dại (xem phần dọn dẹp theo mùa bên dưới).
- Thay vì nhổ cỏ, hãy thử phun dung dịch giấm 20%. Nếu gặp khó khăn, hãy hỏi vườn ươm gần nhà.
- Tra các nguồn thông tin về cỏ dại trên mạng hoặc dùng một ứng dụng như PlantSnap để nhận biết cây và cỏ dại.
📄 Trang gốc của sổ tay thực hành (trang 4 của PDF) · bằng tiếng Anh
Chăm sóc hằng tháng & dọn dẹp theo mùa
Mỗi tháng một lần, hãy đi một vòng công viên và kiểm tra những điều sau:
Phủ gốc
Phủ tất cả các luống trồng cây bằng lá mục hoặc vỏ gỗ cứng băm ba lần đã ủ hoai (mulch), và giữ lớp phủ dày 2 đến 3 inch — cẩn thận đừng phủ quá dày. Đặc biệt cẩn thận khi phủ quanh gốc cây lớn: cách sai là vun lớp phủ lên sát thân cây như sườn núi; cách đúng là một vòng phẳng như chiếc bánh donut, chừa khoảng trống từ một inch trở lên giữa lớp phủ và thân cây. Lớp phủ chạm vào thân cây có thể làm mục vỏ cây và khiến cây dễ bị sâu bọ, bệnh hại và có thể chết.
Tỉa cành
Dùng dụng cụ tỉa cầm tay cho mọi việc tỉa cây bụi — đừng dùng máy tỉa. Chỉ tỉa cây bụi và cây lớn khi cần để định dáng cây sau này, hoặc để bỏ những phần đã chết hay bị bệnh. Tỉa và cắt cành để chừa khoảng trống phía trên đầu tối thiểu 7 feet dọc lối đi và 13 feet phía trên lòng đường và lối xe chạy.
Phòng trừ sâu bọ
Công viên được thiết kế để thu hút các loài thụ phấn giúp phòng trừ sâu bọ. Đôi khi vẫn cần con người ra tay — nếu bạn thấy điều gì lạ trên cây, hãy tìm hiểu: chụp ảnh, tra cứu trên mạng, và/hoặc hỏi vườn ươm gần nhà.
Dọn dẹp theo mùa
📄 Trang gốc của sổ tay thực hành (trang 5 của PDF) · bằng tiếng Anh
Trồng thêm: hạt, củ & cây hoa một năm
Nếu bạn sẵn lòng bỏ thêm chút công sức, đây là cách giúp công viên thật sự tươi tốt. Cây hoa một năm cho hoa rực rỡ nở suốt mùa nhưng không mọc lại năm sau. Cây trồng bằng củ, như tulip và thủy tiên vàng, thường mọc lại mỗi năm và thêm màu sắc đầu mùa. Ươm hạt trong nhà để bắt đầu một vườn rau là cách tiết kiệm để trồng đúng thứ bạn muốn.
Hạt giống. Đọc các danh mục hạt giống để quyết định trồng gì và chăm sóc ra sao. Đặt mua hạt giống rau và cây hoa một năm. Ươm hạt trong nhà cho vườn ăn được, rồi chuyển sang bồn trồng cây khi trời ấm lên.
Củ. Đặt mua củ và cất ở chỗ khô, mát. Trồng củ trong khoảng từ lễ Halloween đến lễ Tạ ơn (Thanksgiving). Bón phân 4–6 tuần trước khi hoa dự kiến nở. Ngắt hoa tàn sau khi nở (bỏ những bông hoa đã tàn). Đợi lá chuyển vàng, rồi bỏ cả cây.
Cây hoa một năm. Mua những loại hoa một năm bạn thích. Trồng vào tháng 4 nếu mùa xuân ấm, hoặc tháng 6 nếu trời còn mát. Tưới đủ nước, và để ý sâu bọ — bỏ những lá bị sâu nếu cần.
📄 Trang gốc của sổ tay thực hành (trang 6 của PDF) · bằng tiếng Anh
Kế hoạch làm việc hằng năm
Những hướng dẫn ở trên là khung cho việc bảo trì công viên theo mùa lâu dài — đây là những việc bạn cần làm, theo tháng, theo mùa và theo năm. Đánh dấu khi làm xong; điều quan trọng nhất chỉ đơn giản là nhổ cỏ và tưới nước.
Chương trình Đại sứ Công viên
Chúng tôi rất khuyến khích chương trình Đại sứ Công viên, chương trình thuê các bạn trẻ địa phương giúp bảo trì và tổ chức hoạt động cho công viên. Đại sứ Công viên:
- Tạo một công viên an toàn, sạch sẽ và ai cũng đến được.
- Lên kế hoạch cho những hoạt động vui cho cư dân mọi lứa tuổi.
- Giữ công viên sạch sẽ, gọn gàng.
- Bảo đảm công viên là một ốc đảo xanh thân thiện.
Chúng tôi đã soạn Sổ tay Đại sứ Công viên — một chương trình học từng bước và tài liệu tham khảo giúp Đại sứ Công viên bảo trì và tổ chức hoạt động cho công viên mới, kèm chỗ để ghi lại những gì diễn ra ở đó. Các bạn trẻ đại sứ làm việc sát cánh với một thành viên cộng đồng, người làm cố vấn và dẫn dắt các bạn suốt cả quá trình.
⬇ Sổ tay Đại sứ Công viên (PDF · bằng tiếng Anh)Chương trình học & tài liệu tham khảo
Liên kết hữu ích
Các trang dưới đây đều bằng tiếng Anh.
- Thông tin chung về cây — PHS Gold Medal Plants ↗ · Gardens Alive ↗ · North Creek Nurseries ↗ · Missouri Botanical Garden — tìm cây ↗ · Longwood Gardens plant explorer ↗ (liên kết hiện không vào được) · Arbor Day Foundation ↗ · Hướng dẫn trồng cây của Penn State ↗
- Lớp học & hỗ trợ về lô đất — Pennsylvania Horticultural Society ↗ · Grounded in Philly ↗ (trợ giúp pháp lý, dữ liệu lô đất, bảo hiểm, phân ủ) · Greensgrow ↗ (liên kết hiện không vào được) (nông trại đô thị dạy học)
- Cây xâm lấn — Brandywine Conservancy ↗
- Chăm sóc cây lớn, cây bụi & cây lâu năm — Trồng cây lớn từ chậu ↗ · Cách trồng một cây lớn ↗ · Cách trồng một cây bụi ↗ · Cách tỉa một cây bụi ↗
- Cây ăn trái — Chăm sóc cây ăn trái của Arbor Day Foundation ↗ · Philadelphia Orchard Project ↗
- Đất, ủ phân & bón phân — Xét nghiệm đất của Penn State ↗ · Cơ bản về ủ phân ↗ · Penn State: giúp cây khỏe mạnh ↗ · Cách phủ gốc cho vườn ↗
Gặp gỡ
Phần này hoàn toàn tùy bạn. Thay vì một lịch chi tiết để làm theo, bạn được tự chọn những hoạt động muốn tổ chức! Vài ý tưởng từ những công viên Park in a Truck khác: một buổi ngắm chim, lễ mừng Ngày Trái Đất, trại hè thiên nhiên, lễ cắt băng khánh thành, một buổi cộng đồng cùng dọn dẹp, hoặc một buổi họp thông tin về công viên theo mùa.
📄 Trang gốc của sổ tay thực hành (trang 7 của PDF) · bằng tiếng Anh